Dzień Zaduszny w Rosji

31 października i 1 listopada 2026 roku rosyjska Polonia obchodziła Dzień Zaduszny, a także ustanowiony w Rosji na 30 października Dzień Pamięci Ofiar Represji Politycznych. Podobnie jak na całym świecie, Polacy odwiedzili groby bliskich, ale także miejsca ważne dla pamięci narodowej.

W Moskwie przedstawiciele Moskiewskiej Narodowo-Kulturalnej Autonomii Polaków „Dom Polski” zorganizowali wyjazd do poligonu NKWD w Butowie. Wśród 20 760 pochowanych tam ofiar represji stalinowskich, których dane udało się ustalić, jest około tysiąca Polaków. Następnego dnia odwiedzono dwie ważne moskiewskie nekropolie: Cmentarz Wwedieński i Cmentarz Doński. Pierwszy jest głównym miejscem pochówku moskiewskiej społeczności katolickiej, w tym księży, którzy pełnili posługę w rosyjskiej stolicy. Drugi jest związany z okresem represji: znajdowało się tam największe w Moskwie krematorium, w którym spopielano szczątki zabitych, tamże grzebano popioły. W obu wizytach wzięli udział polscy dyplomaci: konsulowie Jarosław Strycharski i Katarzyna Strycharska. Moskiewskim Polakom towarzyszył także ks. Dariusz Gojko SDB, który poprowadził modlitwę.

Szeroko zakrojoną akcję porządkowania polskich grobów przeprowadziła pod hasłem „Ocalić od zapomnienia” Regionalna Społeczna Organizacja „Kongres Polaków w Sankt Petersburgu”. Odwiedzono Lewaszowskie Pustkowie — miejsce pochówku tysięcy Polaków zgładzonych przez NKWD w ramach tzw. „Operacji Polskiej”. W miejscu usuniętego w 2023 roku polskiego krzyża złożono kwiaty i oddano hołd pomordowanym. Liturgię i modlitwy celebrował o. Paweł Krupa OP, proboszcz Bazyliki św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Sankt Petersburgu. Członkowie organizacji i wolontariusze przeprowadzili też prace porządkowe na Cmentarzu Wołkowskim (Mostki Literackie), Smoleńskim Cmentarzu Luterańskim, Cmentarzu Wyborskim i innych historycznych nekropoliach Petersburga. Spoczywa tam wielu wybitnych Polaków: naukowców, artystów, duchownych. Sprzątając opadłe liście i odnawiając inskrypcje, uczestnicy akcji dowiadywali się o ich biografiach.

Członkowie Autonomii Polaków „Polonia” w Kaliningradzie zaopiekowali się tradycyjnie terenem byłego obozu pracy Stalag 1A Stablack: miejsce to ma szczególną wagę historyczną przypominając o cierpieniu i ofiarach wojennych. O zmarłych Rodakach pamiętano w syberyjskim Tomsku i innych miastach. W ciągu ostatnich lat w Rosji w wyniku działań lokalnych władz i nieznanych sprawców usunięto lub zniszczono wiele pomników i innych materialnych miejsc pamięci związanych z polską historią i represjami politycznymi. Tym ważniejsza jest pamięć żyjąca w naszych sercach.